Systemisch inzicht in asielcrisis

Iedereen heeft de mond vol van het asielzoekers-probleem. Sommige met verontwaardiging, andere met medelijden of schrik. Iedereen heeft zijn eigen mening omtrent de oorzaak van het probleem en de oplossing ervan.

Het probleem is complex en taai. Toch zoeken we steeds oorzaak en gevolg vanuit een beperkt perspectief: de kote termijn en het regionale .

Inmiddels leven er asielzoekers in azc’s, tenten en sporthallen hutje mutje op elkaar. Alle nationaliteiten en religies samen. Brandstichting, verkrachting, intimidatie, drank- en drugsgebruik, luidruchtige gebedsoproepen en smerige faciliteiten komen er voor.

Waardoor ontstaan deze misstanden? Wat kan eraan gedaan worden?

 

Vanuit onze evolutionaire voorgeschiedenis bekeken is het verklaarbaar dat de mens lineair en reductionistisch denkt. Hij klamt zich vast aan een persoonlijk mentaal model en zien het totaalplaatje niet. Dit artikel pleit ervoor om verder te kijken dan onze neus lang is.

Voor een meer klinische en integrale blik op de issue.

We bezien de situatie door de bril van het systeemdenken.

Stop violence

Systeemdenken

Systeemdenken geeft nieuw inzicht in complexe situaties. Elke organisatie is een systeem dat uit onderdelen bestaat. Systeemdenken leert u te zien hoe die onderdelen elkaar beïnvloeden. Zo ontdekt u de vaste patronen in uw organisatie en kunt u die waar nodig doorbreken. Stop de symptoombestrijding en pak de oorzaak aan! Doe geen goedbedoelde ingreep die averechts uitpakt, maar vind een blijvende oplossing.

Systeemdenken een geliefd hulpmiddel voor leiders die hun organisatiesysteem willen doorzien, om te ontdekken hoe ze effectief kunnen ingrijpen. Systeemdenken , of denken in relaties, laat de verschillende relaties tussen de elementen zien en visualiseert dit in een systeemdiagram.

De bijgaand schema toont een samensmelting van twee systeemdiagrammen. Het rode deel laat zien waarom er vluchtelingen zijn. Het blauwe deel beschrijft de dynamiek van het ontstaan van conflicten in de centra’s. S staat voor similar, d.w.z .een effect in dezelfde richting. O staat voor oppositional, d.w.z. een effect in tegenovergestelde richting. Hieronder wordt het schema uitgelegd

 

 

 

Leganda systeemdiagram: S= similar, dwz een effect in dezelfde richting, O=oppositional, dwz een effect in tegenovergestelde richting. Rood: de grondoorzaken van de problematiek in Syrie. Blauw: de effecten in Europese landen.

 

Machtsstrijd in Syrië

De Syrische burgeroorlog wordt sinds najaar 2011 gevormd door een gewapende opstand en protesten van diverse groepen en facties onder de bevolking van Syrië, zowel de democratische oppositie en achtergestelde verarmde provinciale soennieten als politieke islamisten, salafisten en andere radicaal-soennitische strijders. Een samenspel van religieuze, etnische, economische en machtspolitieke factoren leidde in combinatie met de hervormingsgolf van de ‘Arabische Lente’ tot gewelddadigheden en trauma’s en uiteindelijk tot een burgeroorlog.

In juni 2014 deed zich in de Syrische burgeroorlog een verandering voor: het werd meer een onderdeel van het streven van de militanten van de Islamitische Staat (in Irak en de Levant) (IS) naar een kalifaat.De regering van de Syrische president Bashar al-Assad zet hard in om de gewapende opstanden neer te slaan en wordt daarbij gesteund door de Sovjet Unie en Iran.

 

Door het geweld moesten miljoenen Syriërs uit steden als Aleppo vluchten. Zij vluchtten eerst binnen Syrië, maar later steeds meer naar het welvarende Noord-West Europa.

 

Teleurgestelde verwachtingen

 

 

 

 

 

Des te langer de burgeroorlog duurt, des te meer mensen op de vlucht slaan. Malafide mensenhandelaren maken van de gelegenheid gewetenloos gebruik en zorgen bij de ‘marketing’ van hun ‘diensten’ voor te hoog gespannen verwachtingen over een nieuwe toekomst. De asielzoekers bestaan grotendeels uit jonge mensen. De jonge mannen zijn opgevoed in culturen waarbij het gemiddelde opleidingsniveau , de religieuze beleving en de mening over de positie van de vrouw sterk verschilt van de West-Europese samenleving.

De overheden zijn beducht voor infiltratie door terroristische elementen en willen ‘gelukszoekers’ uit de onverwacht grote mensenstroom filteren. Dat zorgt voor lange asielprocedures die bijdragen aan onzekerheid, verveling, heimwee, gebruik van ontremmende verdovende middelen. In combinatie met de etnisch-religieuze groepsvorming, de herrie en onhygiënische omstandigheden zorgt dit voor een sfeer waarin incidenten, ruzies, intimidatie en gewelddadigheden ontstaan.

 

Mogelijke oplossingen en scenarios

 

Het beëindigen van de burgeroorlog lost het probleem structureel op, maar is een taai vraagstuk wat in internationaal verband aangepakt moet worden. Opvang van vluchtelingen in de regio blijkt ook moeilijk vanwege onwil van Arabische buurlanden om de Syrische vluchtingen te helpen. Het bestrijden van de symptomen lijkt voor nu geboden.

Te denken valt aan:

 

verkorting van de asielprocedures

betere handhaving van de huisregels in de AZC’s

scheiding van de woon-units naar etnische groepen

het groepsgevoel bevorderen door interculturele werkvormen als ‘Het Goede Gesprek’

de verveling aanpakken door een zinvolle dagbestedening, bijvoorbeeld de verplichting werk/taken te verrichten

internationale aanpak van de mensenhandel en terrorisme

het managen van de verwachtingen van de vluchtelingen door een betere informatievoorziening

een goede, geleidelijke integratie in de Nederlandse samenleving

Het visualiseren van de systeemdynamica geeft een beter begrip van het totaalplaatje en zorgt voor een doordachte discussie. Systeemdenken maakt het mogelijk om het persoonlijke mentale model kritisch tegen het licht te houden, van elkaar te leren en gezamenlijk te komen tot verschillende scenario’. Scenario’s die wanneer ze elkaar versterken een integrale oplossing kunnen brengen.

PS:Dit artikel is geschreven in collaboratie met Jan-Dirk den Breejen :domeinmanager Organisatie & Teams bij Schouten & Nelissen en auteur van managementboeken

Ides de Vos is bedrijfskundig consultant en directeur van YOUTELLUS-Systemic Business Coaching

Goed artikel?